Zaloguj się do serwisu:

Login:

Hasło:


Miasto Zwierzyniec znajduje się na wysokości 225 m n.p.m. nad rzeką Wieprz, stanowiącą granicę pomiędzy Roztoczem Środkowym a Zachodnim. Początki Zwierzyńca sięgają ostatnich lat XVI w., kiedy to pod koniec XVI w kanclerz i hetman wielki koronny Jan Zamoyski nabył wotość szczebrzeską od braci Czarnkowskich, spadkobierców wojewody poznańskiego Stanisława Górki, której tereny zostały włączone do tworzonej wówczas Ordynacji Zamoyskiej. Niedaleko Bukowej Góry, obecnie leżącej na terenie Roztoczańskiego Parku Narodowego wybudowano drewniany dwór otoczony ogrodem. Wybudowano również niewielki „zwierzyńczyk” przy dworze i duży „zwierzyniec” ze zwierzętami, ogrodzony 30-kilometrowym parkanem, wokół którego wykopano fosę. W zwierzyńczyku zgromadzono żubry, łosie, jelenie, sarny, daniele, a także dzikie koniki leśne - tarpany. Zwierzyńczyk systematycznie był skracany i przetrwał aż do 1905 r. Teren ten tylko kilkakrotnie stał się obszarem łownym – polowali tutaj królowie Jan Kazimierz, Władysław IV i Michał Korybut Wiśniowiecki.

Pod koniec XVI w., niedaleko Ordynacji rozwinęła się osada, która przejęta swoją nazwę Zwierzyniec - od „zwierzyńca”. W XVII w. dwór został na wniosek wnuczki kanclerza Gryzeldy (żony Jeremiego Wiśniowieckiego i matki króla Michała Korybuta) przebudowany na pałac. W latach 1658-1661 i 1663-1665 mieszkała w nim Maria Kazimiera de la Grange, margrabianka d'Arquein, żona III ordynata Jana „Sobiepana”, która stworzyła w Zwierzyńcu rezydencję otoczoną parkiem, ze stawem powstałym przez spiętrzenie Świerszcza, wyspami, teatrem na wodzie i długim kanałem, po którym pływano gondolami.

W latach 1741-1747 Tomasz Antoni Zamoyski ufundował jako wotum barokowy kościół pod wezwaniem św. Jana Nepomucena na wyspie. Według podań kościół zlokalizowano w miejscu dawnego teatru „na wodzie”, choć ostatnio sugeruje się, że była tu wcześniej jedynie altana i wypoczynkowy tzw. „domek na wodzie”.

Po wzniesieniu przez Zamoyskich w latach 1744-1746 pałacu w Klemensowie, Zwierzyniec został nieco zapomniany. W latach 1773-1775 funkcjonowała tu farfurnia, czyli manufaktura ceramiczna produkująca fajanse, a w okresie 1772-1774 fabryka mydła. Zasadnicze zmiany nastąpiły na początku XIX w., kiedy Zwierzyniec stał się urzędniczym centrum Ordynacji Zamoyskiej. Był to okres jego największego rozkwitu. Stało się tak dzięki sprawnemu kierowaniu Ordynacją przez Andrzeja Zamoyskiego, a po jego śmierci przez jego synów Aleksandra i Stanisława. Oprócz młyna i tartaku powstały m.in. drukarnia, manufaktura powozów i zespól klasycystycznych budynków zarządu Ordynacji. W 1804 r. zbudowano słynny browar zwierzyniecki (przebudowany w 1806 r., jego część stanowi jedna z oficyn dawnego pałacu). Pierwotnie produkowano tu dwa gatunki piwa: „ordynaryjne” i „dubeltowe” (ze zwiększoną zawartością alkoholu). W tym samym roku powstała „mechanika”, pierwszy na ziemiach polskich zakład metalurgiczny produkujący m.in. narzędzia rolnicze i browarnicze. W 1833 r. powstały gorzelnia i wytwórnia likierów. Inne zwierzynieckie zakłady przemysłowe, o których warto wspomnieć to założone w 1873 r. fabryki wyrobów drzewnych i posadzek (później mebli), czy działająca nieco później w „mechanice” stolarnia produkująca wytworne powozy.

W 1863 r. zawiązał się w Zwierzyńcu pierwszy w tych okolicach oddział powstania styczniowego pod dowództwem leśniczego Henryka Hugona Gramowskiego, który sam zginął podczas zajmowania Tomaszowa w nocy z 30 na 31 stycznia 1863 r. W tym samym roku, 3 IX 1863 r., pod pobliską Panasówką miała miejsce zwycięska bitwa z wojskami carskimi.

W 1900 r. utworzono ogród skarbowy, obecnie zwany parkiem środowiskowym. W 1921 r. nieczynną wytwórnię likierów przebudowano na fabrykę mebli w związku z utworzeniem Spółki Związku Przemysłu Drzewnego. Wzniesiono dom dla jej pracowników, rezydencję dyrektora fabryki mebli, tzw. Rózin, a także willę naczelnika ordynackich lasów.

W 1923 r. powstała stacja kolejowa Zwierzyniec, wcześniej podróżni wysiadali w Białym Słupie (obecnie Zwierzyniec Towarowy) lub Wywłoczce (las Borek, obecnie stacja nie istnieje).

We wrześniu 1939 r. maszerowały tędy polskie armie zmierzające w kierunku Tomaszowa Lubelskiego. W pobliskim Białym Słupie doszło do bitwy, poległych upamiętnia cmentarz wojenny. W czasie okupacji Niemcy utworzyli w Zwierzyńcu obóz przejściowy, utrzymywali także duży garnizon. Co ciekawe, jednocześnie przebywało tu dowództwo 9 Pułku Piechoty AK.

Z działań wojennych osada wyszła całkowicie zniszczona, dodatkowym ciosem było rozwiązanie w 1944 r. Ordynacji Zamoyskiej. W dawnym budynku zarządu Ordynacji mieści się obecnie Zespół Szkół Drzewnych i Ochrony Środowiska. W 1974 r. na najpiękniejszym fragmencie Lasów Zwierzyniecko-Kosobudzkich utworzono Roztoczański Park Narodowy, do którego w 1979 r. wprowadzono bobry, a trzy lata później reintrodukowano legendarne koniki polskie - symbol parku. Tarpany sprowadzono do Zwierzyńca prawdopodobnie na przełomie XVI i XVII w. Na początku XVII w. kilka koników miał przekazać Zamoyskim arcybiskup gnieźnieński Stanisław Karnowski. Przetrwały tu do 1806 r., kiedy to zostały rozdane okolicznej ludności. Skrzyżowane z miejscowymi końmi określane były później jako koniki biłgorajskie. W latach trzydziestych i czterdziestych podjęto próby wyselekcjonowania z nich tarpanów w Popielnic i Białowieży. Określono je tym razem jako koniki polskie. W 1982 r. powróciły na Roztocze.

W latach 1978-1980 wzniesiono w Zwierzyńcu nowy kościół pw. Matki Bożej Królowej Polski. W styczniu 1990 r. Zwierzyniec otrzymał prawa miejskie. W 1991 r. Rada Miejska zatwierdziła herb miasta. Jest nim dawny herb Zamoyskich „Jelita” z pędem rozwijającej się rośliny - symbolem żywej przyrody. Warto wspomnieć, że uroki Zwierzyńca podziwiali m.in. Stanisław Staszic, Maria Kuncewiczowa, Isaac Singer, Bolesław Leśmian, Tadeusz Gajcy i Jarosław Iwaszkiewicz.


 

Naszą stroną wyświetlono już    razy.


Szczegóły

Kursy walut

NBP 2017-06-26
USD 3,7653 -0,45%
EUR 4,2117 -0,33%
CHF 3,8773 -0,52%
GBP 4,7969 -0,38%
Wspierane przez Money.pl

Giełda

GPW

2017-06-26

WIG 61544.71 +0,92%
WIG20 2330.49 +1,13%
mWIG40 4922.46 +0,70%
sWIG80 16004.77 +0,14%
Wspierane przez Money.pl

Statystyki GPW


Największe wzrosty  2017-06-26
Walor Kurs Zm.[%] Obrót [mln]
REINHOLD 0,29 +11,54 +11,54
ZASTAL 0,27 +8,00 +8,00
REDWOOD HOLDING 0,86 +7,50 +7,50
BIOTON SA 4,91 +6,74 +6,74
Wspierane przez Money.pl

Plan Miasta